8 lipca 2026 r. weszły w życie przepisy rozszerzające uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy w zakresie oceny prawidłowości stosowania umów cywilnoprawnych w sytuacjach, w których sposób wykonywania pracy wskazuje na istnienie stosunku pracy.
Zmiana ta nie oznacza modyfikacji samej definicji stosunku pracy określonej w art. 22 § 1 Kodeksu pracy. Nadal decydujące znaczenie mają rzeczywiste warunki wykonywania pracy, a nie nazwa zawartej przez strony umowy. W związku z nowymi regulacjami zachęcamy przedsiębiorców do dokonania samodzielnego przeglądu stosowanych umów cywilnoprawnych, w szczególności umów zlecenia, B2B oraz innych kontraktów, pod kątem rzeczywistych warunków ich wykonywania.
Warto w szczególności zwrócić uwagę na takie okoliczności jak:
• wykonywanie pracy osobiście,
• podporządkowanie organizacyjne i służbowe,
• wykonywanie pracy w miejscu i czasie określonym przez podmiot powierzający pracę,
• wykonywanie pracy pod kierownictwem,
• brak możliwości swobodnego decydowania o sposobie i organizacji wykonywania powierzonych zadań,
• ponoszenie ryzyka związanego z wykonywaniem pracy przez podmiot powierzający jej wykonywanie.
Jeżeli przeprowadzona analiza wykaże, że charakter i sposób wykonywania pracy odpowiadają warunkom właściwym dla stosunku pracy, zasadne jest podjęcie działań zmierzających do dostosowania podstawy prawnej zatrudnienia do rzeczywistego sposobu wykonywania pracy, co wyłącza - w okresie abolicji - odpowiedzialność za wykroczenie związane z nieprawidłowym zastosowaniem umowy cywilnoprawnej (art. 281 § 1 pkt 1 Kp).
Samodzielne uporządkowanie stosunków prawnych przed ewentualnym podjęciem czynności kontrolnych przez organy Państwowej Inspekcji Pracy jest rozwiązaniem korzystnym zarówno dla podmiotu powierzającego pracę, jak i osoby ją wykonującej. Pozwala bowiem dostosować podstawę zatrudnienia do rzeczywistych warunków współpracy oraz ograniczyć ryzyko powstania dalszych konsekwencji prawnych związanych z nieprawidłowym stosowaniem umów cywilnoprawnych. Jednocześnie informujemy, że przedsiębiorca, który ma wątpliwości co do charakteru konkretnego stosunku prawnego, może skorzystać z poradnictwa prawnego udzielanego przez Okręgowy Inspektorat Pracy w Rzeszowie.
Informacje o dostępnych formach i zasadach korzystania z poradnictwa znajdują się pod adresem: rzeszow.pip.gov.pl
Jeżeli w wyniku przeprowadzonej przez Państwa analizy zmodyfikowana zostanie podstawa prawna zatrudnienia, a umowy cywilnoprawne zostaną zastąpione umowami o pracę, zachęcamy do przekazania krótkiej informacji o podjętych działaniach Okręgowemu Inspektoratowi Pracy w Rzeszowie na adres: 35-234 Rzeszów, ul. gen. Maczka 4, mail: kancelaria@rzeszow.pip.gov.pl, ePUAP: /OIP/SkrytkaESP lub
e-Doręczeń: AE:PL-84102-24936-AEVTI-22.
Dla celów informacyjnych prosimy jedynie o wskazanie liczby osób, z którymi w wyniku przeprowadzonej analizy zawarto umowy o pracę w miejsce dotychczasowych umów cywilnoprawnych. Nie ma potrzeby przekazywania wraz z tą informacją danych osobowych pracowników ani kopii zawartych umów. Przekazanie takiej informacji ma charakter dobrowolny i może stanowić wyraz współpracy z Państwową Inspekcją Pracy oraz potwierdzenie, że dokonano przeglądu stosowanych zasad zatrudnienia i podjęto działania zmierzające do ich dostosowania do obowiązujących przepisów.
Zachęcam do traktowania nowych regulacji nie tylko jako instrumentu kontroli, lecz również jako impulsu do samodzielnego uporządkowania zasad zatrudnienia i wyeliminowania ewentualnych nieprawidłowości - powiedział Dawid Baran Okręgowy Inspektor Pracy.